Jak grać bluesa na pianinie?

Uwielbiam bluesa.

Do tego stopnia, że swoją pracę licencjacką na Uniwersytecie Muzycznym poświęciłem wpływom bluesa na europejską muzykę klasyczną. Ten styl fascynuje mnie właśnie dlatego, że z kilku prostych elementów potrafi stworzyć muzykę, która ma charakter, napięcie i mnóstwo przestrzeni na własne pomysły.

Blues na pianinie opiera się przede wszystkim na skali bluesowej, charakterystycznym 12-taktowym schemacie akordów i rytmie swingowym. Może kojarzyć się z improwizacją i tajemniczym „feelingiem”, który podobno trzeba mieć we krwi. Na szczęście granie bluesa na pianinie jest znacznie prostsze, niż mogłoby się wydawać. Żeby zagrać pierwszego bluesa, wystarczy poznać sześć dźwięków, trzy akordy i rytm swingowy.

W tym artykule pokażę Ci najważniejsze elementy. Jeśli chcesz później przejść przez całość krok po kroku przy klawiaturze, na końcu znajdziesz pełną lekcję wideo oraz darmowy PDF z nutami i ćwiczeniami.

Molowa skala bluesowa C na pianinie

Zaczniemy od prawej ręki i molowej skali bluesowej od dźwięku C. Tworzą ją dźwięki:

C – Es – F – Fis – G – B – C

To sześć różnych dźwięków, ponieważ ostatnie C jest powtórzeniem pierwszego dźwięku oktawę wyżej.

Podstawą tej skali jest pentatonika molowa: C, Es, F, G i B. Dodajemy do niej dźwięk Fis, znajdujący się pomiędzy F i G. To tak zwana blue note, czyli nuta bluesowa. Właśnie ona nadaje skali charakterystyczny, lekko „brudny” kolor.

Najpierw zagraj skalę powoli w górę i w dół. Kiedy przestaniesz szukać klawiszy, wybierz trzy lub cztery sąsiednie dźwięki i ułóż z nich krótki motyw. Powtórz go kilka razy, a następnie zmień zakończenie. W ten sposób przechodzisz od odtwarzania skali do pierwszych prób improwizacji.

Nie przyspieszaj od razu. Na początku ważniejsze jest swobodne odnajdywanie dźwięków i luźne podkładanie kciuka niż tempo. Dokładne palcowanie oraz dwa proste ćwiczenia prawej ręki pokazuję w lekcji wideo.

12-taktowy blues w C – schemat akordów

Sama skala daje nam materiał do melodii, ale potrzebujemy jeszcze harmonii. Najbardziej charakterystyczną formą jest blues dwunastotaktowy, czyli powtarzający się układ akordów rozpisany na dwanaście taktów.

W bluesie w C wykorzystamy tylko trzy akordy: C7, F7 i G7. Najprostszy schemat wygląda tak:

C7 – C7 – C7 – C7

F7 – F7 – C7 – C7

G7 – F7 – C7 – C7

Po ostatnim takcie wracamy na początek i możemy powtórzyć cały obieg. Dzięki temu lewa ręka tworzy stałą podstawę, a prawa może korzystać z poznanej wcześniej skali bluesowej.

Prosta lewa ręka do bluesa na pianinie

Pełne akordy septymowe brzmią bardzo dobrze, ale na początku mogą utrudniać połączenie obu rąk. Dlatego warto najpierw uprościć lewą rękę.

Najłatwiej zagrać pojedyncze dźwięki C, F i G zgodnie ze schematem. Jeśli chcesz od razu uzyskać pełniejsze brzmienie, dodaj do każdego z nich kwintę:

• C i G
• F i C
• G i D

Takie dwudźwięki są znacznie łatwiejsze od pełnych akordów, a nadal tworzą wyraźną bluesową podstawę. Każdy dwudźwięk możesz na początku przytrzymać przez cały takt i zmieniać go dopiero wtedy, gdy zmienia się akord w schemacie.

Jeśli czytanie nut w kluczu basowym wciąż Cię spowalnia, pomocny będzie również artykuł Jak nauczyć się klucza basowego na pianinie.

Swing czyli bluesowy puls

Możesz trafiać we wszystkie właściwe dźwięki i nadal brzmieć trochę zbyt równo. Ostatnim elementem jest swing, czyli charakterystyczny rytm swingowy na pianinie.

W prostym rytmie dwie ósemki mają taką samą długość. W swingu pierwsza jest dłuższa, a druga krótsza. Nie próbuj na początku wszystkiego dokładnie obliczać. Posłuchaj kilku przykładów, wczuj się w puls i spróbuj go powtórzyć. Różnicę pomiędzy ósemkami równymi a swingowymi najłatwiej usłyszysz w filmie.

Zagraj bluesa na pianinie razem ze mną

Znasz już sześć dźwięków skali bluesowej, trzy akordy i schemat dwunastu taktów. W pełnej lekcji pokazuję jeszcze palcowanie, ćwiczenia prawej ręki, kilka wersji lewej ręki, łączenie obu rąk oraz finałowe wykonanie ze swingiem.